جهش های ژنتیکی سرطان تخمدان

علت اهمیت جهش‌های ژنتیکی

ممکن است جهش‌های ژنتیکی خطر ابتلا به سرطان‌های خاص را افزایش دهند. به عنوان مثال، همه‌ی مردم دارای دو نسخه از ژن‌های BRCA هستند که آن‌ها را از والدین به ارث می‌برند. ژنهای BRCA ژن‌های مهارکننده تومور نامیده می‌شوند و وظیفه‌ی آنها عبارتند از:

  •  ترمیم آسیب سلولها 
  •  جلوگیری از رشد و تقسیم سریع سلول‌ها 

  جهش در ژن‌های BRCA میتواند منجر به غیر طبیعی شدن سلول‌ها و رشد به روش غیرمهاری شود. به همین دلیل جهش در یکی از این ژن‌ها میتواند خطر ابتلا به سرطان از جمله پستان، تخمدان، پانکراس و پروستات را افزایش دهد.



سندرم لینچ (Lynch Syndrome ) قبلاً به عنوان “سرطان روده بزرگ غیرپولیپ وراثتی” (-hereditary nonpolyposis colorectal cancer) شناخته شده بود، یک بیماری ژنتیکی است که منجر به ایجاد خطر ابتلا به تعدادی از سرطان‌ها در فرد می‌شود. از جمله:

  •  سرطان روده بزرگ
  •  سرطان تخمدان 
  •  سرطان رحم (سرطان رحم) 

تعدادی از ژن‌ها با سندرم لینچ مرتبط هستند، از جمله:

  •  MLH1 
  •  MSH2 
  •  MSH6 
  •  PMS2 
  •  EPCAM

  این ژن‌ها، ژن‌های ترمیم ناسازگاری نامیده می‌شوند و معمولاً رشد سرطان را متوقف می‌کنند. اما جهش به این معنی است که این روند به درستی عمل نمی‌کند.


 خطرات

 جداول زیر خطر تخمینی از ابتلا به سرطان خاص براساس طول عمر (تا 70 سالگی) را برای فردی که دارای جهش‌های ژنتیکی مرتبط با سرطان است، نشان می‌دهد:

BRCA

نوع سرطان

افراد فاقد جهش

افراد دارای جهش BRCA1

افراد دارای جهش BRCA2

سرطان تخمدان

2 درصد

40 تا 60 درصد

10 تا 20 درصد

سرطان پستان در زنان

11 درصد

60 تا 85 درصد

45 تا 60 درصد

سرطان پستان در مردان

1/. درصد

بالای 3 درصد

بالای 12 درصد

سرطان پروستات

12 درصد

ناشناخته

20 تا 25 درصد


سندرم لینچ

نوع سرطان

افرادی فاقد جهش

افراد مبتلا به سندرم لینچ

سرطان تخمدان

2 درصد

9 تا 12 درصد

سرطان کلورکتال

5/5 درصد

بالای 80 درصد

سرطان معده

کم­تر از یک درصد

11 تا 19 درصد

سرطان رحم

4/2 درصد

30 تا 60 درصد


سایر جهش‌های ژنتیکی مرتبط با خطر سرطان تخمدان

 در حالی که BRCA و سندرم لینچ شیوع بیشتری دارند، جهش در ژن‌های دیگر خطر ابتلا به سرطان تخمدان را افزایش می‌دهند.



 برخی از ژنهای معیوبی که شناسایی شدند و ممکن است باعث افزایش خطر سرطان تخمدان شوند. همچون:

  •  RAD51C
  •  RAD51D
  •  BRIP1
  •  PALB2
  •  STK11 (سندرم پوتز-جگرز)


جهش‌های ژنتیکی چقدر رایج هستند؟

جهش‌های ژنی BRCA1 و  BRCA2

 بیشتر موارد سرطان پستان یا تخمدان ناشی از جهش‌های ژنتیکی وراثتی نمی‌باشند. تصور می‌شود که در جمعیت، از هر 400 نفر 1 نفر یا از هر 800 نفر 1 نفر به ترتیب ناقل جهش‌های ژنی BRCA1 و  BRCA2باشند. در برخی نژاد و مناطق خاص این آمار به طور قابل توجهی بالاتر می‌باشد. برای مثال در یهودیان اشکنازی از هر 40 نفر 1 نفر ناقل جهش‌های ژنی BRCA1 و  BRCA2 می‌باشند و اعتقاد بر این است که شیوع این جهش‌ها در مردم کشورهای هلند، ایسلند، نروژ، پاکستان، لهستان و سوئد نسبت به مردم دیگر کشورها بیشتر است. 

 سه جهش ژنی خاص که در افراد با نژاد یهودی اشکنازی رایج است  و به عنوان “جهش بنیانگذار” شناخته می‌شوند، عبارتند از:

  •  185delAGدر BRCA1 (همچنین به عنوان 6174delT نیز شناخته میشود)
  •  5382insC در BRCA1
  •  6174delT در BRCA2

سندرم لینچ (Lynch Syndrome )

 بیشتر سرطان‌های روده بزرگ بدون هیچ مولفه ژنتیکی رخ می‌دهند و فقط حدود 3-5 درصد از کل موارد سرطان روده بزرگ به سندرم لینچ (Lynch Syndrome ) مرتبط هستند.  

 

احتمال وراثتی بودن یا انتقال یکی از این جهش‌ها چقدر است؟

در صورتی که هرکدام از والدین جهش‌های ژنی BRCA1 و  BRCA2 یا سندرم لینچ (Lynch Syndrome ) را داشته باشند، با احتمال 50 درصد جهش را به فرزندان خود منتقل می‌کنند. این به این معناست در صورتی که والدین یک جهش ژنی شناخته شده داشته باشند، به احتمال 50 درصد این جهش به فرزند منتقل می‌شود.

اگرچه افرادی دارای دو نسخه از این ژن‌ها هستند. اما برای افزایش خطر ابتلا به سرطان تنها به ارث بردن یک نسخه معیوب نیز کافی است. تنها راه مطلع شدن قطعی از این جهش‌های ژنتیکی انجام آزمایش ژنتیکی است.

چند نکته‌ی مهم

جهش‌های ژنتیکی مانند BRCA1 یا BRCA2 به معنای افزایش خطر ابتلا است و به این معنی نمی‌باشند که فرد حتما به سرطان مبتلا خواهد شد. احتمال وراثتی بودن و انتقال جهش به فرزندان در مردان مشابه زنان است. همچنین زنان و مردان می‌توانند این جهش‌های ژنتیکی را از مادر یا پدر خود به ارث برده و به فرزندان خود منتقل کنند.

علت انجام تست ژنتیک

در صورت تشخیص سرطان تخمدان، دانستن وضعیت ژن BRCA میتواند مسیر درمانی بیمار را تحت تأثیر قرار دهد و فرصت قابل توجهی را برای پیشگیری از ابتلا به سرطان در آینده برای بیمار و اعضای خانواده فراهم کند. در اینجا چند نکته برای بررسی وجود دارد:

  •  روشهای پیشگیرانه مانند جراحی برای کاهش خطر و افزایش نظارت میتوانند که تعداد موارد ابتلا به سرطان تخمدان را حدود 17 درصد کاهش دهند.
  •  جهشهای ژنی BRCA1 و  BRCA2ژنتیکی هستند. بنابراین درصورتی که فردی ناقل این ژن باشد، احتمال ناقل بودن سایر اعضای خانواده نیز وجود دارد.
  •  در صورت مثبت بودن آزمایش جهشهای ژنی BRCA1 و  BRCA2بیمار میتواند به سایر اعضای خانواده خود اطلاع دهد که در معرض خطر هستند و در صورت تمایل آنها نیز مورد ارزیابی قرار گیرند.
  •  کسانی که دارای جهش در ژن‌های BRCA1 و  BRCA2 یا سندرم لینچ (Lynch Syndrome ) هستند، با احتمال 50 درصد جهش را به فرزندان خود منتقل می‌کنند. 

هر کسی حق انتخاب این را دارد که تست ژنتیک بدهد یا خیر و این موضوع تصمیمی نیست که به راحتی گرفته شود. در صورتی که بیمار فکر می‌کند در معرض خطر قرار دارد، مشاوره ژنتیک می‌تواند در تصمیم گیری به بیمار کمک کند.

منابع

https://ovarian.org.uk/ovarian-cancer/brca/what-are-genetic-mutations/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هومن کنسر
جدیدترین مطالب
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در email