پزشکی دقیق در سرطان تخمدان

پزشکی دقیق سرطان تخمدان به مفهوم استفاده از دارو‌های هدفمند و ایمونوتراپی ‌برای حمله و نابودی سلول‌های سرطانی تخمدان است که دارای ناهنجاری‌های ژنتیکی خاصی هستند. در این روش درمانی آسیب به سلول‌های طبیعی می‌تواند کمتر باشد و این احتمال وجود دارد که همراه یا بدون شیمی درمانی استفاده شود.

به‌منظور شناسایی و استفاده از پزشکی دقیق سرطان میتوان از آزمایش تشخیص مولکولی ژنتیکی همچون توالی یابی DNA استفاده کرد. برای این آزمایش‌های می‌توان از نمونه خون یا بافت استفاده کرد. هنگامی که یک ناهنجاری ژنتیکی خاص شناسایی شد، این قابلیت وجود دارد که از داروی هدفمند برای درمان استفاده کرد.


داروهای هدفمند سرطان تخمدان

مهارکننده‌ی (PARP- Poly ADP ribose polymerase)  برای سرطان تخمدان دارای جهش‌های BRCA

آنزیم PARP در ترمیم مولکول DNA نقش دارد. داروهایی که این آنزیم را مورد هدف قرار میدهند در مرگ سلول‌های سرطانی نقش دارند و حساسیت به شیمی درمانی را افزایش می‌دهند. این داروها با  نام مهارکننده‌ی PARP  شناخته می‌شوند. با مهار این آنزیم، مولکول DNA درون سلول‌های سرطانی با احتمال کمتری ترمیم پیدا می‌کند و به سمت مرگ سلولی پیش می‌روند که این اتفاقات منجر به توقف رشد تومور سرطانی می‌شوند. این داروها بیشترین تاثیر را در زنانی دارند که دارای جهش در ژن‌های  BRCA هستند. اما ممکن است برای بیماران با مشخصات ژنتیکی مختلف نیز مفید باشد. ژن‌های BRCA در ترمیم DNA آسیب دیده نقش دارند و به طور معمول برای جلوگیری از گسترش تومور فعالیت می‌کنند. هرچند جهش‌های این ژن‌ها ممکن است بیمار را به سمت سرطان مشخصی از جمله سرطان تخمدان برود. ژن‌هایBRCA  در ترمیم DNA آسیب دیده نقش دارند و به طور معمول با هدف توقف رشد تومور سرطانی فعالیت می‌کنند. خانم‌هایی که در نتیجه نقص BRCA دچار جهش شدند، در خطر بیشتری در ابتلا به سرطان تخمدان قرار دارند.


اولاپاریب

داروی لینپارزا (Lynparza) که نام تجاری داروی  اوولاپاریب ( Olaparib) است، اولین مهارکننده PARP  است که برای درمان سرطان تخمدان تایید شده است. لینپارزا ( Lynparza) برای بیماران با ناهنجاری‌های مشخص در ژن BRCA تایید شده است. 


نیراپاریب

دارو زئولا (Zejula) که نام ‌تجاری دارو نیراپاریب (niraparib) است، برای بیمارانی تجویز می‌شود که تحت شیمی درمانی مبتنی بر پلاتین قرار گرفتند.برای تجویز دارو نیاز است که جهش‌های جنسی حداقل در یکی از ژن‌های BRCA1 یا BRCA2 شناسایی شود.


روکاپاریب

روکاپاریب ( Rucaparib) با نام تجاری Rubraca از دیگر داروهای مهارکننده PARP است که برای تجویز آن باید در ژن‌های BRCA جهش شناسایی شود.


مهارکننده ‌رگ زایی

بواسیزوماب (Bevacizumab) با نام تجاری آواستین (Avastin) یک‌دارو هدفمند است که پروتئین VEGF را مورد هدف قرار می‌دهد. پروتئین VEGF نقش مهمی در توسعه عروق خونی جدیدی دارد که برای رشد سلول‌های سرطانی مهم هستند. با مهار و بلاک VEGF، آواستین (Avastin) منجر به محدود شدن مواد مغذی و اکسیژن‌ در دسترس سلول‌های سرطانی می‌شود که منجر به کاهش اندازه تومور می‌شود. 

کارآزمایی‌های بالینی گزارش دادند که در بیمارانی که دچار سرطان تخمدان پیشرفته حساس به پلاتین شدند استفاده از آواستین همراه با شیمی درمانی بقا کلی بیمار را افزایش داده است.


مهارکننده‌های چرخه سلولی ( checkpoint inhibitors) : 

مهارکنندهای چرخه سلولی داروهای جدید ایمونوتراپی هستند که از طریق بازیابی سیستم ایمنی علیه سلول‌های سرطانی عمل می‌کنند. سلول‌های سرطانی پروتئین‌هایی را همچون PD-1 و PD-L1 تولید می‌کنند که منجر به سرکوب سیستم ایمنی برای عدم شناسایی سلول‌های سرطانی می‌شوند. داروهای ایمونوتراپی مهارکننده‌های چرخه سلولی همچون پمبرولیزومب (Pembrolizumab) با مهار پروتئین‌های PD-1 و PD-L1 منجر به تقویت سیستم ایمنی و شناسایی سلول‌های سرطانی می‌شوند. این داروهای به تنهایی برای درمان سرطان ریه به کار برده می‌شوند. ترکیب این داروهای با داروهای مهارکننده PARP برای درمان سرطان تخمدان به کار برده می‌شوند.



ژن‌های هدف داروهای هدفمند سرطان تخمدان

ژن‌های RAS

پروتئین‌های تولید شده توسط ژن‌های KRAS و NRAS دسته‌ای از پروتئین‌ها موجود در سلول هستند که در صورت جهش باعث رشد سلول‌های سرطانی می‌شوند.


ژن BRAF

ژن BRAF ژنی است که در تقسیم سلولی نقش دارد. بعضی از زنان ژن BRAF جهش یافته خاصی به نام BRAFV600 دارند که اهمیت دارویی دارد.


ژن PIK3CA

جهش در ژن نیز برای تجویز داروهای خاصی اهمییت دارد.


ناپایداری ریزماهواره (MSI-H)

ناپایداری ریز ماهواره‌ها نوعی ناهنجاری DNA هستند که در تعداد کمی از سرطان‌های تخمدان مشاهده می‌شود. این ناهنجاری غالباً در تومورهای مرتبط با سندرم ژنتیکی مانند سندرم لینچ مشاهده می‌شود. اما می‌تواند به صورت پراکنده نیز رخ دهد.


ژن کد کننده HER-2

HER2 پروتئینی است که در رشد طبیعی سلول مورد استفاده قرار می‌گیرد و به عنوان یک هدف برای درمان سرطان پستان شناخته شده است. برخی از سرطان‌های تخمدان پروتئین HER2 را بیش از حد بیان می‌کنند و این بیان بیش از حد به رشد و بقای سلول‌های سرطانی کمک می‌کند. درمان‌های هدفمند HER2 سرطان HER2 است که می‌تواند نتایج را به طرز چشمگیری بهبود بخشد.


TRK

ناهنجاری کروموزی فیوز ژن‌های TRK (NTRK1-3) با دیگر ژن‌ها منجر به تغییر در مسیرهای سیگنالی می‌شوند که سرطانی شدن سلول را به همراه دارند.

منابع

https://news.cancerconnect.com/ovarian-cancer/precision-cancer-medicines-for-ovarian-cancer?redir=1

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هومن کنسر
جدیدترین مطالب
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در email