هورمون درمانی سرطان پستان مقدماتی

صفحه اصلیانواع سرطانسرطان پستان – درمان سرطان پستان – سرطان پستان مقدماتی – هورمون درمانی سرطان پستان مقدماتی

هورمون‌ها می‌توانند برخی از سلول‌های سرطانی پستان را تحریک به رشد کنند. مکانیسم عملکردی هورمون درمانی به صورت کاهش میزان هورمون‌ها در بدن و یا جلوگیری از ورود آن‌ها به سلول‌های سرطانی پستان است. همچنین هورمون‌درمانی ممکن است عوارض جانبی ایجاد کند.

هورمون چیست؟

هورمون‌ها به طور طبیعی در بدن ساخته و باعث رشد طبیعی همراه با کنترل فعالییت سلول‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شوند. قبل از یائسگی، تخمدان‌ها هورمون‌های استروژن و پروژسترون را تولید می‌کنند و بعد از یائسگی، استروژن در چربی و عضله تولید می‌شود. استروژن و پروژسترون می‌توانند رشد برخی از سلول‌های سرطانی پستان را تحریک کنند.

چگونگی فعالیت هورمون‌درمانی

درمان‌های هورمونی باعث کاهش سطح استروژن یا پروژسترون و یا مهار تاثیرات آن‌ها می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شوند. هورمون درمانی فقط درصورتی که سلول‌های سرطانی پستان گیرنده‌های استروژنی (ER) را داشته باشند، موثر واقع می‌شوند. پزشک در هنگام تشخیص سلول‌های سرطانی، فرد را از نظر گیرنده‌های استروژنی نیز بررسی می‌کند. حدود 70درصد از سرطان‌های پستان، گیرنده‌های استروژنی در سطح خود دارند که به این نوع سرطان، گیرنده استروژن مثبت یا سرطان ER مثبت گفته می‌شود.

زمان‌های انجام هورمون هورمون‌درمانی

بعد از جراحی

انجام هورمون درمانی پس از جراحی برای سرطان پستان، بسیار رایج است. به انجام هورمون درمانی پس از جراحی، درمان کمکی یا adjuvant therapy گفته می‌شود.

در صورت انجام درمان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های کمکی مانند شیمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌درمانی یا پرتودرمانی پس از جراحی باید در نظر داشت:

  • درصورتی که فرد بعد از جراحی، تحت شیمی درمانی قرار بگیرد، هورمون درمانی پس از پایان یافتن شیمی درمانی شروع می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود.
  • در صورتی که بعد از جراحی فرد تحت پرتودرمانی قرار گیرد، ممکن است همزمان یا پس از پرتودرمانی، هورمون درمانی شروع شود.

هدف از درمان پس از جراحی کاهش خطر بازگشت سرطان می‌باشد. معمولا به مدت 5 سال یا بیش‌تر هورمون‌درمانی انجام می‌شود. اما طول مدت دقیق انجام آن، به نوع دارو مصرفی و شرایط فردی بیمار بستگی دارد.

قبل از جراحی

درمان قبل از جراحی را درمان کمکی نئو (neo adjuvant) می‌نامند. درصورتی که سلول‌های سرطانی پستان، گیرنده‌های استروژنی داشته باشند از روش هورمون‌درمانی برای کوچک کردن اندازه تومور پستانی استفاده می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود که می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌تواند منجر به این شود که نوع عمل جراحی از ماستکتومی به لامپکتومی تغییر پیدا کند.

در صورت عدم امکان جراحی

جراحی درمان اصلی سرطان پستان است. اما برخی از خانم‌ها دارای مشکلاتی هستند که نمی‌توانند عمل جراحی را انجام دهند. در این حالت درصورتی که سلول‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های سرطانی پستان گیرنده استروژن مثبت باشند، پزشک ممکن است هورمون درمانی را توصیه کند. در این روش درمانی سرطان فرد به طور کامل درمان نمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود. اما می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌توان رشد سرطان را متوقف یا اندازه تومور را کوچک کرد. این درمان اغلب می‌تواند برای مدتی سرطان را کنترل کند. درصورتی که سرطان مجدداً رشد کند، پزشک ممکن است نوع دیگری از هورمون‌درمانی را برای فرد تجویز کند.

سرطان پیشرفته

از هورمون درمانی برای درمان سرطان پیشرفته پستان نیز استفاده می‌شود.

انواع هورمون درمانی

نوع هورمون درمانی که در فرد انجام می‌شود به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

  • وضعیت یائسگی
  • خطر بازگشت سرطان
  • عوارض جانبی دارو

هورمون درمانی انواع مختلفی دارد. انواع آن شامل:

تاموکسیفن (Tamoxifen)

تاموکسیفن یکی از متداول‌ترین روش‌های درمانی هورمونی برای سرطان پستان است.

تاموکسیفن در افراد زیر می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌تواد تجویز شود:

  • زنانی که هنوز یائسه نشدند یا دچار یائسه شدند.
  • در صورتی که مردی به سرطان پستان مبتلا شده باشد.

تاموکسیفن باعث مهار گیرنده‌های استروژنی می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود که این کار مهار رشد سلول‌های سرطانی را توسط استروژن به همراه دارد. تاموکسیفن به دسته‌ای از داروها موسوم به تعدیل کننده‌های گیرنده انتخابی استروژن یا SERM( selective oestrogen receptor modulators) تعلق دارد.

برای اهداف زیر، پزشک ممکن است مصرف داروی تاموکسیفن را به بیمار توصیه کند.

  • کاهش خطر بازگشت سرطان پستان (عود مجدد سرطان) یا گسترش به پستان دیگر
  • کنترل یا کوچک کردن اندازه تومور پستان که به قسمت دیگری از بدن گسترش یافته

در ارتباط با مصرف تاموکسیفن باید در نظر داشت:

  • احتمالا فرد به مدت 5 سال تاموکسیفن مصرف کند. ممکن است پزشک توصیه کند که 5 سال دیگر نیز تاموکسیفن مصرف شود.
  • پرشکان مزایای استفاده طولانی مدت از دارو را با سایر عوامل، از جمله ایجاد هرگونه عوارض جانبی در فرد و اینکه آیا فرد قصد بچه‌دار شدن دارد، می‌سنجند.
  • درصورتی که در زمان مصرف تاموکسیفن فرد دچار یائسگی شد، دارو ممکن است که به یک مهارکننده‌ی آروماتازی مانند لتروزول(letrozole) تغییر پیدا کند.
  • درصورتی که به دلیل عوارض جانبی فرد نتواند تاموکسیفن را مصرف کند، ممکن است پزشک یک داروی مهارکننده آروماتاز (aromatase inhibitor) با درمان دارویی برای توقف عملکرد تخمدان برای بیمار تجویز کند. همچنین این احتمال نیز وجود دارد که پزشک روش جراحی را برای برداشتن تخمدان توصیه کند. همچنین این روش درصورتی که بعد از جراحی بیمار از انجام شیمی درمانی منصرف شود، با هدف مهار عملکرد تخمدان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌تواند انجام شود.
تورمیفن (Toremifene)

تورمیفن نوع دیگری از تعدیل کننده‌های انتخابی گیرنده استروژنی (SERM) است. درصورتی که بیمار مبتلا به سرطان پیشرفته و یا یائسه شده باشد، ممکن است این روش به عنوان روش درمانی برای او تجویز شود.

فولوسترانت (Fulvestrant)

 فولوسترانت (Fulvestrant) که به عنوان Faslodex نیز شناخته می‌شود، نوع دیگری از هورمون‌درمانی است که در صورت یائسگی فرد برای درمان سرطان پیشرفته پستان ممکن است که استفاده شود. فولوسترانت (Fulvestrant) با مسدود کردن گیرنده‌های استروژنی و کاهش یا توقف رشد سلول‌های سرطانی پستان، از تاثیر استروژن بر سلول‌های سرطانی جلوگیری می‌کند.

مهار کننده‌های آروماتاز (Aromatase inhibitors)

مهار کننده‌های آروماتاز اصلی‌ترین درمان هورمونی برای زنان یائسه می‌باشند. مهار کننده‌های آروماتاز منجر به توقف ساخت استروژن در سلول‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های چربی و عضلات بعد از یائسگی می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شوند.

مهارکننده‌های آروماتاز عبارتند از:

  • آناستروزول (anastrozole) با نام تجاری آریمیدکس (Arimidex)
  • لتروزول (letrozole) با نام تجاری فمارا (femara)
  • اگزمستان (exemestane) با نام تجاری آروماسین (Aromasin)

 به احتمال زیاد باید به مدت 5 سال آناستروزول یا لتروزول مصرف شود و یا ممکن است یکی از این داروها به مدت 2 سال و به دنبال آن تاموکسیفن به مدت 3 سال مصرف شود. در صورتی که فرد نمی‌تواند یک مهار‌کننده آروماتاز استفاده کند، باید به مدت 5 سال تاموکسیفن مصرف کند.

گزینه‌های دیگری نیز وجود دارند که شامل موارد زیر می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌باشند:

  • مصرف تاموکسیفن به مدت 2 تا 3 سال و سپس مصرف مهار کننده آروماتاز به مدت 5 سال
  • مصرف تاموکسیفن به مدت 5 سال و سپس مصرف لتروزول برای 5 سال دیگر

پزشک در زمان تصمیم گیری در مورد این که کدام نوع درمان هورمونی برای فرد بهترین است، به سلامت عمومی فرد و عوارض جانبی احتمالی داروها فکر خواهد کرد.

توقف فعالیت تخمدان‌ها (فرسایش تخمدان)

در خانم‌هایی که در دوران قبل از یائسگی قرار دارند، پزشکان ممکن است برای جلوگیری از تولید استروژن در تخمدان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها از نوعی درمان هورمونی استفاده کنند. به این نوع داروها luteinizing hormone releasing hormone (LHRH) گفته می‌شود. به عنوان مثال، گوزرلین (goserelin) با نام تجاری زولادکس (Zoladex) و لوپورلین (leuprolin) با نام تجاری لوتریت (lutrate) و پروستاپ (prostap) از دار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌وهای دسته LHRH هستند. این داروها به تنهایی یا با سایر داروهای هورمون درمانی مصرف می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شوند. داروهای LHRH از طریق مهار هورمون‌های ساخته شده در غده هیپوفیز، موجب تحریک تخمدان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها برای ساخت و ترشح استروژن می‌شوند که توقف فعالیت تخمدان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها را به همراه دارد. بنابراین پس از تزریق دارو، چرخه قاعدگی در فرد مهار و تخمک‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها رهاسازی نمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شوند. هرچند که با قطع مصرف دارو، مجددا تخمدان‌ها شروع به تولید تخمک می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنند. اما درصورتی که فرد نزدیک به سنی باشد که به طور طبیعی یائسگی شروع می‌شود، ممکن است قاعدگی به صورت دائم متوقف شود.

جراحی برای جلوگیری از فعالیت تخمدان‌ها

جراحی روشی برای مهار عملکرد تخمدانی محسوب می‌شود. در این روش ممکن است فرد ترجیح دهد که به‌جای استفاده از درمان‌های دارویی، از روش جراحی برای توقف عملکرد تخمدان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها استفاده کند. این عمل به عنوان جراحی keyhole انجام می‌شود. این عمل اووفورکتومی لاپاراسکوپی (laparoscopic oophorectomy) نامیده می‌شود و تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود معمولاً بیمار یک شب در بیمارستان برای انجام جراحی بستری می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود.

طی عمل جراحی

جراح تعدادی برش‌های کوچک در شکم بیمار ایجاد می‌کند. سپس یک لوله خمیده بلند به نام لاپاراسکوپ را در یکی از برش‌ها قرار می‌دهد. لاپاراسکوپ به صفحه نمایش وصل می‌شود. در ادامه جراح ابزارهای کوچکی را از طریق برش‌های دیگر در بدن کار می‌گذارد تا از این طریق تخمدان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها را جراحی کند. پس از عمل، جراح برش‌ها را با بخیه می‌بندد و روی آن‌ها را با پانسمان‌های کوچک می‌پوشاند. برداشتن تخمدان‌ها باعث یائسگی ناگهانی می‌شود و علائم آن شامل گرگرفتگی، تعریق و تغییرات خلقی می‌باشد.

چگونگی انجام هورمون‌درمانی

مهار کننده‌های آروماتاز یا تاموکسیفن

این داروها به عنوان قرص، یک بار در روز و معمولاً حداقل به مدت 5 سال، مصرف می‌شوند. پزشک درمورد این که دقیقاً چه مدت باید فرد تحت درمان باشد، به بیمار توضیح می‌دهد.

فولوسترانت (Fulvestrant) و گوزرلین ( Goserelin)

این داروها به صورت تزریقی و هر 4 هفته یک ‌بار تزریق می‌شوند.

لوپورلین (Leuprorelin)

لوپروپرلین که با نام تجاری پروستاپ (Prostap) شناخته که به صورت تزریق زیرپوستی انجام می‌شود و هر 3 ماه یک بار این دارو مصرف می‌شود.

عوارض جانبی

برخی از عوارض جانبی در همه نوع درمان‌های‌هورمونی مشترک هستند. هرچند که در داروهای مختلف، عوارض متفاوت می‌باشند.

عوارض جانبی اصلی هورمون‌درمانی عبارتند از:

  • گرگرفتگی و تعریق
  • تغییرات در دوره‌های قاعدگی، در صورتی که فرد پیش از یائسگی باشد
  • کاهش میل جنسی
  • خشکی یا ترشحات واژن
  • احساس بیماری
  • درد مفاصل
  • تغییرات خلق و خوی
  • خستگی

در ارتباط با عوارض هورمون درمانی نکات زیر حائز اهمیت است:

  • در بسیاری از خانم‌ها عوارض جانبی در ابتدای درمان اغلب شدیدتر بروز پیدا می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنند.
  • معمولاً این عوارض پس از چند هفته یا چند ماه رو به بهبودی می‌روند.
  • در صورت بروز عوارض جانبی فرد باید به پزشک یا پرستار خود اطلاع دهد. شاید آن‌ها بتوانند به کاهش عوارض کمک کنند.
  • عارضه جانبی مهارکننده‌ آروماستاز و گوزرلین، نازک شدن (پوکی استخوان) یا ضعیف شدن استخوان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها است.
  • این عارضه ممکن است گاهی باعث شکستگی استخوان‌ها نیز شود.
  • درصورتی که فرد در حال شروع درمان با یک مهار کننده آروماتاز باشد، ممکن است ابتدا اسکن DEXA انجام دهد. اسکن DEXA برای بررسی قدرت استخوان (تراکم استخوان) انجام می‌شود.
  • همچنین ممکن است برای کمک به کاهش اثر بر روی استخوان‌ها، مکمل‌های کلسیم و ویتامین D تجویز شود.

یائسگی زودرس

تمام روش‌های درمانی که موجب توقف عملکرد تخمدان ‌شوند، سبب ایجاد یائسگی زودرس در بیمار می‌شوند. اما در صورت مصرف گوزرلین (goserelin) ممکن است این توقف موقتی باشد. کنارآمدن با این مسئله برای برخی از خانم‌ها بسیار دشوار است. احتمالاً فرد دچار علائمی از یائسگی می‌شود که خیلی ناگهانی شروع می‌شوند.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هومن کنسر
جدیدترین مطالب
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در email